Thuisbatterij en stroomuitval: blijft je verlichting branden?

Stel je voor: het licht valt uit in de hele buurt. Je zit in het donker, maar je hebt net een dure thuisbatterij laten installeren. Blijft je koelkast draaien? Kun je blijven koken? Het antwoord is niet zo simpel als je zou hopen. In dit artikel leggen we uit hoe thuisbatterijen zich gedragen tijdens een stroomstoring, waarom ze meestal uitschakelen en wat je kunt doen om toch stroom te hebben.

Een thuisbatterij slaat zonne-energie op voor later gebruik, maar dat betekent niet automatisch dat hij ook functioneert als noodstroomvoorziening. De meeste thuisbatterijen zijn namelijk niet ontworpen om los van het elektriciteitsnet te werken. Ze hebben extra hardware en software nodig om veilig te kunnen functioneren tijdens een black-out. We zetten de feiten op een rij, zodat jij weet waar je aan toe bent en veilig kunt profiteren van je investering.

Waarom schakelt een thuisbatterij meestal uit bij stroomuitval?

Het belangrijkste veiligheidsmechanisme van een thuisbatterij is dat hij automatisch uitschakelt zodra hij geen netspanning meer detecteert. Dit is een wettelijke verplichting om te voorkomen dat er stroom op het net wordt teruggeleverd terwijl monteurs aan de lijnen werken. Stel je voor: een monteur denkt dat de stroom uit staat, maar via jouw batterij krijgt hij alsnog een schok. Daarom koppelt de omvormer zich binnen enkele seconden los van het net.

Daarnaast is de thuisbatterij vaak alleen gekoppeld aan je zonnepanelen en je meterkast. Zonder het net is er geen referentiespanning, en de omvormer kan niet op een veilige manier stroom leveren aan je huis. De batterij gaat dan in een 'stand-by' modus, waardoor je thuis geen gebruik kunt maken van de opgeslagen energie. Dit is voor de meeste huishoudens een flinke teleurstelling: al die zonne-energie die je had opgeslagen, blijft ongebruikt in de batterij zitten.

Gelukkig zijn er uitzonderingen. Sommige thuisbatterijen zijn voorbereid op een 'back-up' of 'noodstroomfunctie'. Dit houdt in dat ze een aparte groep in je meterkast kunnen voeden, zoals je verlichting, koelkast of cv-ketel. Dit vereist echter een speciale installatie en een omvormer die dit ondersteunt. Vaak is dit een optie die je bij de aanschaf moet meebestellen. Check dus altijd de specificaties van jouw batterij of vraag het aan je installateur.

Hoe kun je thuisbatterij wél gebruiken als noodstroom?

Als je een thuisbatterij wilt die je huis van stroom voorziet tijdens een black-out, dan zijn er een paar opties. De eerste is de 'back-up aansluiting' die sommige omvormers en batterijen bieden. Dit houdt in dat er een aparte groep in je meterkast wordt aangelegd, die bij een stroomstoring automatisch wordt overgeschakeld naar de batterij. Deze groep voeden dan bijvoorbeeld je cv-ketel, koelkast, en een paar stopcontacten. Het nadeel is dat deze groep niet het hele huis van stroom voorziet, en dat je handmatig moet bepalen welke apparaten prioriteit hebben.

Een tweede optie is een 'off-grid' systeem, maar dat is voor de meeste woningen niet realistisch. Dit betekent dat je volledig zelfvoorzienend bent, wat een flinke investering vergt en meestal alleen interessant is voor woningen zonder netaansluiting. Voor de meeste mensen is een back-up functie een stuk praktischer.

Let op: niet alle thuisbatterijen zijn geschikt voor noodstroom. Vaak zit deze functionaliteit alleen in duurdere modellen of is het een extra optie die je bij de installateur moet aanvragen. De kosten voor een back-up kast en extra bedrading liggen vaak tussen de 500 en 1500 euro, afhankelijk van de installatie en het merk. Vraag daarom altijd expliciet naar de mogelijkheden voordat je een thuisbatterij aanschaft, en laat je goed adviseren.

Veiligheidsimplicaties: waar moet je op letten?

Veiligheid is het allerbelangrijkste als het gaat om thuisbatterijen en stroomuitval. Het uitschakelen van de batterij bij een storing is een wettelijk verplichte veiligheidsmaatregel. Dit is niet alleen om monteurs te beschermen, maar ook om te voorkomen dat er brand ontstaat of dat er gevaarlijke situaties ontstaan in je eigen huis. Probeer de beveiliging dus nooit te omzeilen; dit is levensgevaarlijk.

Een tweede punt is dat de noodstroomfunctie alleen veilig is als deze professioneel is geïnstalleerd. De extra groep en de omschakeling moeten voldoen aan de NEN 1010 norm, en het is verstandig om dit door een erkende installateur te laten doen. Doe je dit niet, dan loop je het risico dat de noodstroom niet goed werkt of dat er overbelasting ontstaat. Ook is het belangrijk om te weten dat sommige thuisbatterijen een 'doorschakelbare' groep hebben, maar dat de omvormer dit alleen ondersteunt als er een aparte noodstroommodule is gemonteerd.

Tot slot: wees je bewust van wat er gebeurt met je elektronica. Sommige apparaten, zoals een cv-ketel, hebben een stabiele spanning nodig. Thuisbatterijen die noodstroom leveren, kunnen een andere frequentie of spanning leveren dan het net, wat sommige apparaten kan beschadigen. Een goede installateur zal daarom een aparte groep maken die geschikt is voor de apparaten die je wilt voeden. Laat je goed voorlichten over de mogelijkheden en beperkingen van jouw systeem.

Veelgestelde vragen

Conclusie

Een thuisbatterij is geen vanzelfsprekende noodstroomvoorziening. Zonder speciale voorzieningen schakelt hij uit tijdens een stroomuitval en heb je er niets aan. Wil je wél stroom tijdens een black-out, kies dan bewust voor een systeem met back-up functie en laat dit professioneel installeren. Wees je bewust van de beperkingen en maak een plan voor je energieverbruik. Zo haal je het maximale uit je thuisbatterij, ook als het net even uitvalt.

Lees ook: Wat is een thuisbatterij en hoe werkt deze? · Hoe veilig is een thuisbatterij? · Welke beveiliging heeft een thuisbatterij? · Kan een thuisbatterij gehackt worden? · Wat doet een thuisbatterij met mijn privacy? · Hoe beveilig ik mijn thuisbatterij tegen hackers? — meer over beveiliging en privacy

ThuisbatterijWijs is een onafhankelijke gids en verkoopt zelf niets. Prijzen zijn indicaties.